مهندسی زلرله

زلزله شناسی گرگان
نویسنده : بهزاد پیران - ساعت ۱:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۸/٦
 

جایگاه و ویژگی های زمین شناسی

 

از نظر زمین ریخت شناسی، استان گلستان دارای سه ویژگی متمایزاست:
   ریخت شناسی رشته کوه البرز در بخش جنوبی استان، برجستگیهای مرتفعی را به وجود آورده که تماماً از جنگل پوشیده است. در سمت شمال این کوه دامنه‌های پرشیب بوده و تغییر ارتفاع از دشت به سمت کوه، تند و ناگهانی است. شیب زیاد دامنه‌ها در فصول بارندگی زیاد می‌تواند به وجود آورنده سیلابهایی گردد.


از نظر زمین ریخت شناسی، استان گلستان دارای سه ویژگی متمایزاست:
   ریخت شناسی رشته کوه البرز در بخش جنوبی استان، برجستگیهای مرتفعی را به وجود آورده که تماماً از جنگل پوشیده است. در سمت شمال این کوه دامنه‌های پرشیب بوده و تغییر ارتفاع از دشت به سمت کوه، تند و ناگهانی است. شیب زیاد دامنه‌ها در فصول بارندگی زیاد می‌تواند به وجود آورنده سیلابهایی گردد.
   در بخش شمال خاوری استان ریخت شناسی رشته کوه کپه داغ، با توجه به ساختار و الگوی چین خوردگیبا بخش البرز متفاوت است.
   در اینجا دامنه کوهها شیب ملام دارند و بلندی کوهها از خاور به سمت باختر کاسته شده و در نهایت در دشت گرگان در زیر نهشته‌های آبرفتی مدفون می‌شوند.
   سومین ریخت‌شناسی موجود در سطح استان، مناطق پست دشتگرگان است که از حاشیه کوهها به سمت دشت دارای سطح هموار و کم شیب شده و تدریجاً به مناطق کم ارتفاع‌تر می‌رسند. در این بخش به دلیل کشت و شرایط مناسب آب و هوایی زمینها ریخت اولیه خود را ا دست داده و عموماً هموار هستند.
   از دیدگاه زمین‌شناسی ساختمانی این استان در دو پهنه زمین ساختی متفاوت قرار گرفته است. بخش شمال استان، پاره‌ای از صفحه توران و بخش جنوبی جزیی از صفحه ایران است. و روزگاری بین این دو صفحه، اقیانوسی به نام پالئوتتیس وجود داشته است.
   در اثر جدا شدن صفحه ایران از بزرگ قاره جنوبی "گندوانا" و مهاجرت آن به سوی شمال در طی پالئوزوئک در زمان تریاس میانی، با صفحه توران برخورد کرده و رشته کوههای قدیمی پلئوزوئیک و مزوزوئیک زیرین را به وجود آورده، از این پس صفحه ایران بخشی از بزرگ قاره شمال (اوراسیا) محسوب شده و حوضه رسوبی مشترکی با البرز داشته است. حد فاصل بین این دو صفحه زمین درزی به نام زمین درز پالئوتتیس وجود دارد که بیشتر کانونت‌های زمین لرزه‌های قدیمی و کنونی این منطقه منطبقبر گستره این زمین درز است. کلیه سنگهای تشکیل دهنده رشته کوه کپه داغ، از نوع سنگهای رسوبی و بیشتر سنگهای کربناته و کمتر سنگهای تخریبی است. این رسوبت در دیایی نه چندان ژرف تا کم ژرف نهشته شده است، به دلیل شکل چین خوردگی این رشته کوهها، امکان تجمع مواد هیروکربوری و به تله افتادن آنها در مناطقی خاص، پهنه‌ای با پتانسیل ذخایر نفت و گاز را در این بخش از ایران زمین به وجود آمده است. بخش جنوبی و یا در حقیقت رشته کوههای البرز، به دلیل این که در زمانهای مختلف از نظر زمین ساختی، گستره‌ای پویا بوده است. فعالیت‌های ماگمایی در دوره‌هایی خاص وجود داشته. در نتیجه دراین بخش از کوههای استان، می‌توان سنگهای رسوبی آذرین و دگرگونه را مشاهده کرد. در رشته کوههای البرز خاوری، از قدیمی ترین سنگهای پالئوزوئیک از جنس سنگهای آذرین، سنگهای رسوی تخریبی و سنگهای رسوبیکربناته (شیمیایی ) تا عهد حاضر وجود دارد.